Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị định là việc siết chặt điều kiện năng lực tài chính của tổ chức, cá nhân xin thăm dò, khai thác khoáng sản. Quy định về tỷ lệ vốn chủ sở hữu, căn cứ xác định năng lực tài chính và trách nhiệm pháp lý đối với tính trung thực của hồ sơ được làm rõ hơn, qua đó khắc phục tình trạng xin cấp phép khi chưa đủ năng lực thực sự. Cách tiếp cận này thể hiện quan điểm nhất quán của Nhà nước trong quản lý tài nguyên không tái tạo, đó là chỉ lựa chọn những nhà đầu tư có đủ tiềm lực, đủ trách nhiệm để triển khai dự án một cách bài bản, hạn chế lãng phí tài nguyên và hệ lụy môi trường kéo dài.

Thực tiễn tại Lạng Sơn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý và khai thác khoáng sản, nhất là trong bối cảnh nhiều loại khoáng sản phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng và công nghiệp có giá trị kinh tế. Việc nâng chuẩn năng lực nhà đầu tư theo Nghị định 21/2026/NĐ-CP là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, lựa chọn các dự án khai thác có chất lượng, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội.

Khai thác khoáng sản tại Lạng Sơn đặt ra yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Một nội dung đáng chú ý khác của Nghị định 21/2026/NĐ-CP là việc bổ sung, hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản xuống sâu và mở rộng phạm vi mỏ. Đây là vấn đề phát sinh phổ biến tại nhiều mỏ đã khai thác lâu năm, khi trữ lượng trên bề mặt dần cạn kiệt và buộc phải điều chỉnh phương án khai thác. Nghị định đã quy định cụ thể hơn về điều kiện kỹ thuật, yêu cầu đánh giá an toàn công trình mỏ, phương án bảo vệ môi trường và phục hồi sau khai thác, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Song song với đó, Nghị định tiếp tục cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm trong quản lý khoáng sản. Thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương được phân định rõ hơn, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động trong thẩm định, cấp phép và giám sát hoạt động khoáng sản trên địa bàn, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước. Đối với một tỉnh có địa bàn rộng, phân bố khoáng sản đa dạng như Lạng Sơn, sự phân định này góp phần giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả quản lý.

Một điểm xuyên suốt trong các nội dung sửa đổi, bổ sung của Nghị định 21/2026/NĐ-CP là yêu cầu minh bạch hóa thủ tục hành chính. Trình tự, thời hạn giải quyết hồ sơ được chuẩn hóa; trách nhiệm trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong trường hợp không chấp thuận được quy định cụ thể hơn. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch đầu tư, mà còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại địa phương.

Đặc biệt, Nghị định 21/2026/NĐ-CP đặt yêu cầu an toàn và bảo vệ môi trường làm trụ cột xuyên suốt trong quản lý khoáng sản. Từ khâu thăm dò, khai thác đến cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác, trách nhiệm của doanh nghiệp được nhấn mạnh rõ ràng hơn. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng phát triển bền vững, nhất là tại những địa phương có giá trị địa chất, cảnh quan đặc thù.

Trong bối cảnh đó, vấn đề khai thác khoáng sản có mối liên hệ chặt chẽ với công tác quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Các giá trị địa chất, khoáng sản chính là nền tảng hình thành công viên địa chất, song khai thác khoáng sản lại là hoạt động kinh tế cần được kiểm soát nghiêm ngặt để không làm tổn hại đến các khu vực lõi di sản, cảnh quan và giá trị nổi bật toàn cầu. Nguyên tắc quản lý đặt ra là không khai thác tại các khu vực lõi di sản, hạn chế và kiểm soát chặt chẽ tại khu vực đệm, đồng thời bảo đảm mọi hoạt động ngoài phạm vi bảo vệ đều không gây tác động lan truyền đến không gian di sản địa chất.

Dưới góc độ này, Nghị định 21/2026/NĐ-CP tuy không điều chỉnh trực tiếp hoạt động quản lý công viên địa chất, nhưng các quy định về siết điều kiện khai thác, nâng chuẩn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và an toàn đã tạo “hàng rào pháp lý” quan trọng, góp phần bảo vệ các giá trị địa chất đặc sắc của Lạng Sơn. Đây cũng là cơ sở để địa phương hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế từ khoáng sản với yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản địa chất phục vụ giáo dục, du lịch và phát triển bền vững.

Từ thực tiễn có thể thấy rằng một khung pháp lý rõ ràng, chặt chẽ như Nghị định 21/2026/NĐ-CP sẽ góp phần tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, đồng thời giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị địa chất đặc thù. Việc triển khai đồng bộ Nghị định tại Lạng Sơn không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật, mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng quản lý khoáng sản, hướng tới phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường và di sản.

Nghị định 21/2026/NĐ-CP vì vậy không mở rộng khai thác khoáng sản bằng mọi giá, mà nhấn mạnh kỷ cương quản lý, nâng chuẩn nhà đầu tư và bảo tồn giá trị địa chất trong quá trình phát triển. Đây chính là tinh thần cần được quán triệt trong quá trình tổ chức thực hiện tại các địa phương, trong đó có tỉnh Lạng Sơn.

Phòng XTĐT&HTDN

Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch