Nhằm quy định biện pháp quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa và tổ chức, cá nhân khác có hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa, ngày 18/6/2025, Quốc hội đã ban hành Luật số 78/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Một trong những nội dung đổi mới đáng chú ý của Luật là chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa, đây được xem là xu hướng quản lý hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại. Qua đó, việc phân loại sản phẩm, hàng hóa được thể hiện theo ba mức độ rủi ro gồm: rủi ro thấp, rủi ro trung bình và rủi ro cao. Việc phân loại này được thực hiện dựa trên các tiêu chí như mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, môi trường, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và các cảnh báo từ tổ chức liên quan, biện pháp quản lý này giúp cơ quan quản lý nhà nước tập trung nguồn lực vào những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, đồng thời giảm bớt thủ tục hành chính đối với những sản phẩm có mức độ rủi ro thấp.

(Ảnh minh họa)

Tương ứng với từng mức độ rủi ro, Luật quy định các biện pháp quản lý khác nhau. Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro thấp, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng và tự chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm. Đối với sản phẩm có mức độ rủi ro trung bình, ngoài việc công bố tiêu chuẩn áp dụng, doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá sự phù hợp thông qua tự đánh giá hoặc thông qua tổ chức chứng nhận được công nhận. Trong khi đó, đối với sản phẩm có mức độ rủi ro cao, việc chứng nhận sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải do tổ chức chứng nhận được chỉ định thực hiện. Phương thức quản lý theo mức độ rủi ro cũng được áp dụng trong hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Theo đó, cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra sau khi hàng hóa lưu thông trên thị trường, lựa chọn đối tượng kiểm tra dựa trên phân tích dữ liệu, thông tin truy xuất nguồn gốc và các cảnh báo rủi ro. Cách tiếp cận này giúp nâng cao hiệu quả giám sát thị trường, hạn chế tình trạng kiểm tra chồng chéo, đồng thời khuyến khích áp dụng công nghệ số và các hệ thống thông minh trong công tác quản lý chất lượng. Đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro cao, việc truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện bắt buộc theo lộ trình do các Bộ, ngành xác định.

Đáng chú ý, Luật khuyến khích việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa như mã số, mã vạch, nhãn điện tử, Blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống dữ liệu điện tử. Việc ứng dụng công nghệ giúp minh bạch thông tin về xuất xứ, quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng, từ đó nâng cao khả năng giám sát của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho người tiêu dùng và đối tác thương mại dễ dàng tiếp cận thông tin về sản phẩm. Ngoài ra quy định về “hộ chiếu số của sản phẩm”. Đây là tập hợp thông tin về sản phẩm và chuỗi cung ứng của sản phẩm được lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử, có thể truy cập thông qua mã vạch hoặc các phương thức kết nối phù hợp. Hộ chiếu số giúp cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, đặc tính kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các thông tin liên quan đến chất lượng sản phẩm, góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất sản phẩm.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng, việc chuyển đổi sang phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro là bước đi cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp. Đối với các địa phương có hoạt động thương mại sôi động như Lạng Sơn, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và thương mại biên giới, việc nâng cao năng lực quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp thông lệ quốc tế sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường, đồng thời nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Phòng Xúc tiến Thương mại và Khuyến công